KPSS Vatandaşlık: 1982 Anayasası & İdare Hukuku Soru Notları
Sınavda her yıl mutlaka gelen milletvekilliği, cumhurbaşkanlığı, yüksek mahkemeler ve idare hukuku ayrımı hap özetleri.
1. Yasama Organı (TBMM) Sayısal & Anayasal Verileri
- Milletvekili Sayısı: 600 milletvekilidir. Genel seçimler 5 yılda bir Cumhurbaşkanlığı seçimiyle aynı gün yapılır.
- Milletvekili Seçilme Yaşı: 18 yaşını doldurmuş olmak yeterlidir. En az ilkokul mezunu olmak gerekir. Askerlikle ilişiği bulunmamalıdır.
- Toplantı Yeter Sayısı: Üye tamsayısının en az üçte biridir (200 milletvekili).
- Karar Yeter Sayısı: Toplantıya katılanların salt çoğunluğudur; ancak hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz (En az 151 milletvekili).
- Erken Seçim Kararı: TBMM üye tamsayısının beşte üç (360 milletvekili) çoğunluğuyla alınabilir. Cumhurbaşkanı da tek başına seçimleri yenileme kararı alabilir.
⚠️ ÖSYM Soru Tuzağı: Savaş sebebiyle seçimlerin ertelenmesine sadece TBMM karar verebilir (1 yıl süreyle). Cumhurbaşkanı seçimleri erteleyemez!
2. Yürütme Organı & Cumhurbaşkanlığı Sistemi
KRİTİK BİLGİ Cumhurbaşkanı Adaylığı Şartları:
• 40 yaşını doldurmuş olmak.
• Yükseköğrenim (Üniversite) mezunu olmak.
• Milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak.
• Görev süresi 5 yıldır. Bir kimse en fazla 2 kez seçilebilir.
ADAY GÖSTERME Kimler Cumhurbaşkanı Adayı Gösterebilir?
1. Siyasi parti grupları (en az 20 milletvekili).
2. Son genel seçimlerde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az %5'ini almış siyasi partiler.
3. En az 100.000 seçmenin yazılı teklifi.
3. Yüksek Mahkemeler (1982 Anayasası)
| Yüksek Mahkeme |
Üye Sayısı & Görev Süresi |
Seçilme Usulü / Yetkisi |
| Anayasa Mahkemesi (AYM) |
15 Üye (12 yıl görev yapar, yeniden seçilemez). Yaş haddi 65. |
3 üyeyi TBMM, 12 üyeyi Cumhurbaşkanı seçer. Kanunların ve CBK'ların anayasaya uygunluğunu denetler. |
| Yargıtay |
Adli yargının en üst temyiz merciidir. |
Üyelerini Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) seçer. Başsavcısını Cumhurbaşkanı seçer. |
| Danıştay |
İdari yargının en üst temyiz merciidir. |
Üyelerinin 3/4'ünü HSK, 1/4'ünü Cumhurbaşkanı seçer. |
| Uyuşmazlık Mahkemesi |
Adli ve idari yargı arasındaki görev/hüküm uyuşmazlığını çözer. |
Başkanını Anayasa Mahkemesi kendi üyeleri arasından seçer. |
⚠️ Sayıştay ve HSK bir yüksek mahkeme DEĞİLDİR! Ancak Sayıştay kararlarına karşı yargı yoluna başvurulamaz. Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi 2017 anayasa değişikliği ile tamamen kaldırılmıştır.